چندی پیش نقدی برروش حمایت دولت از صنایع کشور نوشتم که در دو هفته نامه نسیم دریا چاپ گردید. هرچند که ظاهراً این نقد به گوش مسئولین کشور نرسیده است. اما با اعلام مواضع جدید کارگروه حمایت از تولید دولت برآن شدم تا دوباره دیدگاه های گذشته را در این مورد مرور کنم، بهتر است اینگونه بنویسم :

جناب آقای محرابیان ریاست محترم کارگروه حمایت از تولید کشور، ممنوعیت واردات کالاهای مشابه تولید داخل کشور نه تنها حمایت از تولید داخلی نیست بلکه در این میان این مصوبه فضائی را برای برخی سودجویان به وجود می آورد تا ایشان با ستم بر قشر آسیب پذیر جامعه یعنی مصرف کنندگان داخلی به تولید کالاهایی با کیفیت کمتر و عرضه آن با بهای بالاتر بپردازند .این مصوبه نه تنها فشار را برقشر مصرف کننده افزایش میدهد بلکه با بوجود آوردن بازارهای انحصاری در دراز مدت ضربه سختی برپیکر صنعت کشور وارد می آورد.چرا که تولیدکنندگان دارای بازارهای انحصاری در دراز مدت نه تنها به صادرات کالاهای خود فکر نخواهند کرد(به دلیل وجود تقاضای زیاد داخلی در بازار انحصاری) که داشتن این نوع بازارها آنها را از ایجاد خلاقیت و ابتکار در کار خود و همچنین تهیه دانش فنی روز و ماشین آلات و خطوط تولید با تکنولوژی بالاتر باز میدارد یا دستکم آنها را در این موضع تنبل خواهد کرد(به دلیل عدم حضور رقبا دربازار) که پس از طی این دوره رکود و بازگشت رونق به اقتصادی به بازارهای بین المللی این ما خواهیم بود که با دست خود تیشه به ریشه صنعت و بازرگانی زده ایم. آیا به جای اینگونه مصوبات بهتر نیست این کارگروه حالا که در موقعیت خوبی قرار داریم به فکر راهکارهایی جهت انتقال خطوط پیشرفته تولید موجود در خارج از کشور و دانش فنی تولید آنها به ایران باشیم. حالاکه اینان دچار مشکل اقتصادی گردیده اند، بهتر نیست با تشویق بخش خصوصی و هماهنگی بخش دولتی به دنبال جذب متخصصان کشورهای دیگر باشیم تا با انتقال سریعتر دانش آنها به این مرز و بوم و پرورش متخصصان داخلی در کنار ایشان خودرا قویتر و پیشرفته تر از گذشته ببینیم. آیا بهتر نیست به جای تزریق مسکن به دنبال راههایی برای درمان دردهای آن که ناشی از تحریمها و کارشکنی های همین کشورهاست باشیم ؟ اینگونه به قشر آسیب پذیر جامعه ما که همانا مصرف کنندگان داخلی هستند نیز اجحاف نخواهد شد.اگر وزارت بازرگانی ما به دنبال راههائی برای ایجادبازارهای برای صادرات کالاهای تولید داخل باشد میتواند هم به صادرات ما کمک کند هم به جای آن کالاهای مورد نیاز کشور بدون خروج ارز از کشور تهیه خواهد شد. به طور مثال اگر شرکت خودروسازی بنز آلمان درقبال صادرات کالاهای خود به ایران از ما قطعات یدکی خودروهای خود را تهیه نماید میتوان با توجه به ظرفیت های موجود در کشور شاهد رشد و شکوفائی قطعه سازان داخلی و ایجاد اشتغال بیشتر باشیم ضمن اینکه در صورت نیاز میتوان کالاهایی از این دست را به بازارهای دیگر نیز صادر نمود. حالا شما خود قضاوت کنید؟

انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی

 بحث جامعه اطلاعاتی را درچارچوب اهداف توسعه ملی کشور دنبال می کند. و اعتقاد دارد که این بحث به دلیل ماهیت پیچیده و گسترده ای که دارد باید بر مبنای کار علمی صورت گیرد و فرایند سیاستگذاری و برنامه ریزی آن بدون پشتوانه علمی اثر بخش نخواهد بود. از این رو، انجمن سعی دارد با جلب مشارکت محافل دانشگاهی و موسسات تحقیقاتی و حضور در فعالیت های پژوهشی، به پر کردن خلاء های موجود  در این زمینه کمک کند. هم اکنون در دانشگاه ها و محافل علمی کشور با کوشش این انجمن بحث جامعه اطلاعاتی مطرح بوده و جای خود را از لحاظ علمی و فرهنگی باز کرده است. مسئولان اجرایی نیز با این مفهوم آشنایی پیدا کرده اند اما در فرایند سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه اطلاعات و ارتباطات، معرفت علمی جامعه اطلاعاتی جذب نشده است و به نظر می رسد به ضرورت این امر نیز کمتر  توجه شده است و فعالیت دستگاه های اجرایی و سازمان های سیاست گذارعرصه اطلاعات و ارتباطات از ضعف بنیان علمی رنج می برند. انجمن سعی دارد در سال جاری نیز هم چون سال های گذشته این مسئله را در دستور کار خود قرار دهد.

ناهماهنگی و نبود هم افزایی لازم میان فعالیت سازمان های دولتی و شوراها ( شورای عالی فناوری اطلاعات، شورای عالی اطلاع رسانی، شورای عالی انفورماتیک، شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات) که مسؤلیت اصلی راهبری فرایند سیاست گذاری و برنامه ریزی و به طور کلی توسعه ICT  را در کشور بر عهده دارند، معضل دیگری است که انجمن، آن را مانع مهمی بر سر راه توسعه جامعه اطلاعاتی در ایران می داند. این سازمان ها ناهمآهنگ و پراکنده و بدون برنامه منسجم و یکپارچه منابع باارزش ملی را صرف پروژه ها و برنامه هایی می کنند که زیرساخت های لازم را برای جامعه اطلاعاتی فراهم نمی آورد. بین وزارتخانه های مرتبط مانند بازرگانی، علوم تحقیقات و فناوری، ارتباطات و فناوری اطلاعات و دیگر وزارتخانه های مرتبط نیز هماهنگی های لازم وجود ندارد.

از سوی دیگر، در زمینه مباحث مربوط به جامعه اطلاعاتی، دانشگاه ها و مراکز علمی- تحقیقاتی فعالیت هایی از قبیل برگزاری همایش، نشست های علمی و انجام پروژه های دانشگاهی را در دستور کار خود دارند. این برنامه ها نیز چندان همآهنگ نبوده و از اولویت های راهبردی پیروی نمی کنند. و از آن بدتر، ظرفیت های باارزش موجود محافل دانشگاهی و پژوهشی برای کار علمی و کارشناسی، در بدنه اجرایی و سیاست گذاری جذب نشده است.

در چنین شرایطی، ایجاد نهادهای مدنی و دانش محور که با تسلط بر تحولات جهانی ICT ، فرایند توسعه ملی را مورد مراقبت علمی قرار دهند، ضرورتی است انکارناپذیر. شمار چنین نهادهایی در كشور انگشت شمار است. حضور علمی این نهادها می تواند مسير توسعه را جهت دهد و و برنامه‌هاي توسعه‌ كشور را در چارچوب الزامات جهانی از حالت انتزاع خارج سازد و با استفاده از تجربه های ملی و جهانی، راه را برای تحقق اهداف این برنامه ها و خروج کشور از دور باطل توسعه نیافتگی هموار سازد. .

شکی نیست که انجمن های علمی، می توانند در این زمینه نقشی مؤثر ایفا کنند.  

خوشبختانه انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی با استفاده از حضور بلندپایگان بر جسته ای که عضو انجمن هستند و به اتکای اعتبار علمی که طی عمر کوتاه خود کسب کرده است، می تواند برای تعامل خلاق و پویای صاحب نظران و استادان برجسته با سیاست گذاران و کارگزاران حوزه ICT بستری مناسب فراهم آورد. نگاه و روش انجمن از اساس، ماهیت علمی داشته است. افزون بر آن،، با تعاملاتی که انجمن با مراکز تصمیم ساز داشته، می تواند این نقش مهم را به خوبی ایفا کند.

بر اساس واقعیت های مذکور، انجمن در سال 1388 ، ایجاد بستر مناسب برای تعامل هر چه بیشتر با موسسات علمی-پژوهشی و تحقیقاتی و سازمان ها و مراکز تصمیم ساز کشور را وظیفه راهبردی خود تعریف کرده است. در این تعامل، هدف، یکپارچه سازی ظرفیت های موجود سازمان هایی است که به نوعی در فرایند تحقق جامعه اطلاعاتی نقشی مؤثر دارند.

مهم ترین این سازمان ها به شرح زیرند:

·     دانشگاه ها، مراکز علمی – تحقیقاتی نظیر دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه تهران، دانشگاه علامه طباطبائی و...

·      انجمن های علمی نظیر انجمن جامعه شناسی، انجمن ارتباطات و فرهنگ، مرکز مطالعات آمریکای شمالی و اروپای دانشگاه تهران، انجمن آینده نگری ایران، دانشکدة مطالعات جهان،

·          سازمان های خصوصی و نیمه خصوصی و شرکت های فعال در ICT

·         وزارت خانه و سازمان ها و شوراهای دولتی مجری و سیاست گذار در عرصه ICT

موارد مهم دیگری که در برنامه 1388 انجمن در دستور کار قرار دارد، عبارتند از:

·         ارتباط با جامعة علمی استادان، خبرگان و علاقه مندان حوزه  ICT

·         راهبری علمی فرایند سیاستگذاری توسعه ICT

·     همکاری نزدیک با اصحاب رسانه در هدایت جریان فکری تولید اندیشه و دانش در زمینه جامعه اطلاعاتی و الزامات و مکانیسم های راهبری آن و  انتقال آن  به تصمیم سازان و برنامه ریزان کشور

·     کمک علمی به تدوين برنامه‌هاي توسعه به ويژه در حوزه فاوا براساس یک دیدگاه جامع و آينده‌نگر و در چارچوب الزامات توسعه ملی.

·     کمک به یافتن راه حل مناسب برای خروج از وضعیت موجود شورا‌هاي موازي حوزه ICT ، از جمله ادغام این شوراها تحت عنوان شوراي عالي جامعه اطلاعات و در قالب كميسيون‌هاي IT انفورماتيك

·         اجرای برنامه های آموزشی در قالب سمینار و کنفرانس علمی و دوره های آموزشی

·         حضور فعال در کنفرانس های علمی

·         انتشاز نشریه تخصصی

·         حضور در مجامع و کنفرانس های علمی خارج از کشور

·         تقویت حضور اعضا در فعالیت های انجمن